पोखराकी एक युवती र उनका दुई साथी — तीनैजनाको एउटै सपना थियो: युरोप पुग्ने, पैसा कमाउने, राम्रो भविष्य बनाउने र अन्तत: युरोपेली बसोबास अनुमतिपत्र तथा रातो पासपोर्ट हासिल गर्ने। यो प्रतिवेदनका लागि संकलित विवरणअनुसार, उनीहरूको कथाले हरेक वर्ष हजारौं नेपालीले अपनाउने गरेको एउटा मार्ग — तथाकथित डन्की रुट — को चित्रण गर्छ, जुन वैध भिसाबाट सुरु भई झुटो पहिचानमा आधारित शरणार्थी दाबीमा टुङ्जिन्छ।
साझा सपना, अवैध बाटो
पोखराकी उक्त युवतीका प्रेमी सन् २०२२ मै सिजनल भिसामा क्रोएसिया हुँدै अवैध रूपमा फ्रान्स पुगिसकेका थिए। पेरिस पुगेपछि उनीले, विवरणअनुसार, एउटा सानो सञ्जाल खडा गरे — नयां आउनेलाई बस्ने ठाउँ दिने, शरणार्थी आवेदन गराइदिने र अनौपचारिक काम मिलाउदिने। यही सञ्जालको भरमा उनीले प्रेमिकालाई अरूलाई पनि साथ ल्याउन प्रोत्साहित गरेको बताइन्छ, सबै मिलाइदिने वाचासहित। काठमाडौंको एक दलालमार्फत उक्त युवती र उनका दुई साथीले अस्ट्रियाको सिजनल कृषि भिसा प्राप्त गरी सँगै यात्रा सुरु गरे।
अस्ट्रियाको खेत र भाग्ने योजना
- यात्रा काठमाडौंबाट मुम्बई हुँदै अस्ट्रियाको भियनासम्म पुग्यो।
- भिसा वास्तविक छ महिने वैध सिजनल कृषि भिसा थियो, जसले अस्ट्रियामा कानुनी रूपमा काम गर्न अनुमति दिन्थ्यो।
- पुगेपछि एउटा कम्पनीले सुरक्षाको लागि भन्दै तीनैजनाको पासपोर्ट आफूकहाँ राख्यो भनिन्छ।
- पच्चीस दिन खेतमा काम गरेपछि घरमा पैसा पठाउनुपर्ने भन्दै तीनैजनाले पासपोर्ट फिर्ता मागे।
- पासपोर्ट हातमा परेपछि तीनैजना भियनाबाट सडक मार्ग हुँदै, जर्मनीको रुट लिँदै, पेरिसतर्फ लागे — यो योजना पहिल्यै मिलाइसकिएको बताइन्छ।
तिब्बती भाषा र नक्कली पहिचान
अस्ट्रियामै छँदै दुई साथीले तिब्बती भाषा सिक्न थालेका थिए, ताकि फ्रान्स पुगेपछि तिब्बती शरणार्थी भनेर दाबी गर्न सकियोस्। तर विवरणअनुसार, दुवै वास्तवमा मंगोलियन जातिका नेपाली नागरिक हुन्, तिब्बती होइनन्। योजना स्पष्ट थियो — भाषा र पहिचान बदलेर अन्तर्वार्तामा विश्वासिलो देखिने गरी झुटो दाबी प्रस्तुत गर्ने।
तिब्बतीजस्तो नदेखिने तेस्रो युवतीले भने फरक ढाँचा अपनाइन्। सोही सञ्जालमा रोमानियाबाट अवैध रूपमा पेरिस पुगेकी अर्की युवतीले सन् २०२२ मै लैंगिक भेदभावको आधारमा आवेदन दिएर चार वर्षे शरणार्थी कार्ड पाइसकेको बताइन्छ। पोखराकी युवतीले, विवरणअनुसार, त्यही नमुनामा — सम्बन्ध विच्छेद भएकी, पारिवारिक हिंसाको सिकार भएकी र परिवारबाट ज्यान मार्ने धम्की आएकी भन्दै — आफ्नो आवेदन तयार पारिन् भनिन्छ।
पेरिस: “ट्रांजिट हब” र असाइलमको व्यापार
पेरिस पुगेपछि तीनैजनालाई सञ्जालसँग सम्बद्ध एक महिलाको घरमा राखियो, जुन एक प्रकारको ट्रान्जिट हबका रूपमा काम गर्थ्यो — जहाँ पहिल्यै अवैध रूपमा युरोप पुगेर शरणार्थी पाइसकेका अरू युवतीहरू बसेका थिए। पुगेलगत्तै:
तीनैजनाले, बताइएअनुसार, आफ्नो पासपोर्ट, सामाजिक सञ्जाल खाता र अन्य पहिचान खुल्ने कागजात नष्ट गरे।
यो योजनाकै हिस्सा थियो — तस्करहरूको भाषामा “खेल” (The Game) भनिने यस्तै अवैध यात्रामा पहिचान लुकाउन, निर्वासन गाह्रो पार्न र शरणार्थी आवेदन सजिलो बनाउन प्रयोग हुन्छ भनिन्छ।
सञ्जालले नेपालबाटै नक्कली कागजात मगाइदिएको र फ्रान्सको आप्रवासन निकाय OFPRA-को अन्तर्वार्तामा कसरी बोल्ने, कस्तो कथा प्रस्तुत गर्ने भनेर सिकाइएको बताइन्छ।
विवरणअनुसार, सञ्जालले सिजनल भिसामा आएकाहरूलाई फ्रान्स छिराई शरणार्थी आवेदन गराइदिएबापत ठूलो रकम लिन्थ्यो — नेपालबाटै अग्रिम, पेरिस पुगेपछि थप रकम, र काम लगाइदिएबापत कमिसन।
शरणार्थी आवेदन र अवैध काम
फ्रान्समा शरणार्थी आवेदन दिएपछि निर्णय नआउन्जेल — करिब छ महिनासम्म — आवेदकलाई काम गर्ने कानूनी अनुमति हुँदैन। विवरणअनुसार, सञ्जालले यसैलाई फाइदाको अर्को माध्यम बनायो — कागजातविहीन व्यक्तिहरूलाई पार्लर, रेस्टुरेन्ट र सरसफाइजस्ता अनौपचारिक क्षेत्रमा कमिसनमा अवैध रूपमा काम लगाइदिने। यसरी सञ्जालले दोहोरो आम्दानी गरेको बताइन्छ — आउनेबाट रकम, र काम लगाइदिँदै कमिसन।
अहिले तीनैजना शरणार्थी कार्डको प्रतीक्षामा छन् र अवैध रूपमा काम गरिरहेका छन्। सञ्जाल सञ्चालकहरू भने अझै सक्रिय रहेको र नेपालबाट नयाँ मान्छे ल्याउदै रहेको बताइन्छ।
यो एउटाको मात्र कथा होइन
यहाँ पाठमा रहेका अशुद्ध अक्षरहरू (जस्तै: मार्फत, हुँदै, अन्त्यमा, अस्ट्रिया) र अपूरो वाक्यलाई सच्याएर सही युनिकोड नेपालीमा प्रस्तुत गरिएको छ:
यो कुनै अपवाद होइन। हरेक वर्ष हजारौं नेपाली युवायुवतीले डन्की रुट मार्फत युरोप जाने प्रयास गर्ने गरेको बताइन्छ, निम्न मार्गहरू हुँदै:
- क्रोएसिया
- रोमानिया
- ग्रिस
- स्लोवाकिया
- अस्ट्रिया
- टर्की (तुर्किए)
- सर्बिया
— अन्त्यमा फ्रान्स, स्पेन वा इटली पुर्याउने गरी। सामान्य ढाँचा: अस्ट्रिया, क्रोएसिया वा रोमानियाको वैध सिजनल भिसामा प्रवेश, त्यसपछि अवैध सीमा पार, र त्यसपछि असाइलम प्रणालीको दुरुपयोग।
किन महत्वपूर्ण छ
असाइलम प्रणालीको दुरुपयोग विश्लेषकहरूका अनुसार मानव तस्करीको नयाँ र खतरनाक स्वरूप बनेको छ। युरोपका विकसित मुलुक, विशेषगरी फ्रान्समा, वैध बसोबास अनुमतिपत्र पाउन कठिन हुँदै गएपछि केही नेपालीले असाइलमलाई “सर्टकट” का रूपमा प्रयोग गर्न थालेको देखिन्छ। यसका थुप्रै असर छन्:
- यो गन्तव्य मुलुकको कानुनअनुसार फौजदारी अपराध हो।
- यसले वास्तविक शरणार्थीहरूको पहुँचमा असर पार्ने बताइन्छ।
- यसले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा र नेपाली राहदानीको विश्वसनीयतामा नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
- यस्ता सञ्जालको स्थानीय नेपाली संस्थाहरूमा समेत अनौपचारिक पहुँच रहेको र यसले जवाफदेहितामा सीमितता ल्याउने बताइन्छ।
प्रमाण भएमा प्रभावित व्यक्ति र समुदायका सदस्यहरूले सम्बन्धित निकायमा उजुरी दिनु उपयुक्त हुन्छ। यो कथा पढेपछि पनि कसैलाई डन्की रुटको प्रलोभन लाग्छ भने, एउटा कुरा सम्झनु जरुरी छ: यसबाट फाइदा सञ्चालकहरूलाई हुन्छ, यात्रा गर्नेलाई होइन — र यसको दीर्घकालीन मूल्य वास्तविक शरणार्थी र नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठाले नै चुकाउनुपर्छ।
Hashtags: #डन्कीरुट #नेपालीबसाइँसराई #असाइलमठगी #मानवतस्करी #फ्रान्सआप्रवासन #नेपालीडायस्पोरा
